CHP Küme Başkanvekilleri Engin Altay, Özgür Özel ve Engin Özkoç, UYGUN Parti Küme Başkanvekilleri Dursun Müsavat Dervişoğlu ve Erhan Usta, Demokrat Parti Genel Lider Yardımcısı ve Ordu Milletvekili Cemal Enginyurt, Demokrasi ve Atılım (DEVA) Partisi Genel Lider Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Mustafa Yeneroğlu, Saadet Partisi Konya Milletvekili Abdülkadir Karaduman tarafından hazırlanan ‘Kahramanmaraş Merkezli Zelzelelerin Yol Açtığı Ziyanların Giderilmesi ile Birtakım Kanun ve Kanun Kararında Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Ait Kanun Teklifi’ bugün TBMM Başkanlığı’na sunuldu. Teklifin münasebetinde şu değerlendirmelere yer verildi:
“YETERSİZ VE EKSİK DÜZENLEMELERLE YARALARIN SARILMASI MÜMKÜN DEĞİLDİR:
Sarsıntının maliyetinin 100-150 milyar dolar aralığında olması beklenmektedir. AKP iktidarı, her alanda olduğu üzere, kapsamlı ve kalıcı tahliller getirmek yerine, zelzelede ağır kayıplar yaşayan yurttaşlarımız için günü kurtarmaya dönük ve istismara açık düzenlemeler yapma yoluna gitmiştir. Yetersiz ve eksik düzenlemelerle yaraların sarılması mümkün değildir. Zelzele sonrasında devleti yanında görememekten yakınan vatandaşlarımızın hayatlarını kolaylaştırıcı düzenlemeler yapılması yerinde olacaktır.
TÜRKİYE’Yİ SARSINTIYA SAĞLAM HALE GETİRME MAKSATLI DÜZENLEMELER ÖNERİLMEKTEDİR:
Yaşanan sarsıntının akabinde, ekonomik yaşama ait birtakım tedbirlerin alınması maksadıyla bu kanun teklifi hazırlanmıştır. Bu kapsamlı teklif, Millet İttifakı’nın 30 Ocak 2023 tarihinde açıklanan ‘Ortak Siyasetler Mutabakat Metni’ndeki vaatlerinin ve taşıdığı ortak ruhun ışığında, yaşadığımız sarsıntı felaketinden çıkış için yeni, uzun vadeli, kapsamlı ve somut tahliller sunmaktadır. Mutabakat metnimizde yer alan prensiplerin ve vaatlerin ötesinde, kamuda yeni harcama tedbirlerini getirmektedir. Teklifle; Kahramanmaraş merkezli zelzelelerin yaralarını sarmak ve bölgeyi daha güçlü bir biçimde ayağa kaldırmak, sarsıntı riski yüksek bölgelerimiz ve vilayetlerimiz başta olmak üzere tüm Türkiye’yi zelzeleye sağlam hale getirme gayeli düzenlemeler önerilmektedir.
VATANDAŞLARIMIZI MALİ AÇIDAN KORKU DUYMAYACAKLARI BİR GEÇİŞ SÜRECİYLE RAHATLATABİLECEKTİR:
Teklifimiz, vatandaşlarımızı mali açıdan dert duymayacakları bir geçiş süreciyle gelir, üretim, toplumsal haklar, yatırım, istihdam, vergi, fatura, kira yardımı, güçlendirme takviyesi, mülk ve araç edinme konusunda rahatlatabilecektir. Bölgedeki haksız fiyat uygulamalarının önüne geçmek için cezai yaptırımları ağırlaştıracak, tarım ve hayvancılıktaki kayıpları gidermek, bölgedeki yatırımları sürdürmek ve bölgeyi ‘çekim merkezi’ haline getirmek, istihdamı artırmak ve göçü engellemek için yeni bir güçlü dayanak paketi içermektedir. Depremzede ailelerimizin temel muhtaçlıklarının sıkıntısızca karşılanması için bakanlıklara verilecek yeni vazifelerin yanı sıra, çocukların ve gençlerimizin eğitim ömründen kopmaması için yükseköğrenim seviyesi dâhil olmak üzere yeni bir dayanak sağlamaktadır. Teklif, zelzele bölgesindeki tarihi ve kültürel varlıkların korunması için sit alanlarına özel düzenlemeler getirmekte, tarihi mirasın korunması ismine yeni mali dayanaklar içermektedir. Teklif, zelzele nedeniyle yapılan ihalelerin şeffaf bir biçimde gerçekleştirilmesini sağlamaya yönelik düzenlemeler içermektedir.
İLLER BANKASI’NIN SERMAYESİNİN, TAMAMI HAZİNE’DEN KARŞILANACAK FORMDA ARTIRILMASI TEKLİF EDİLMEKTEDİR:
Zelzele, bölgedeki kentlerimizin altyapısına da değerli ölçüde ziyan vermiştir. Bölgedeki belediyelerin yeni altyapı yatırımlarını yapması gerekmektedir. Büyükşehirlerin bütçeden aldıkları hissenin büyük bir kısmı, o büyükşehirden tahsil edilen vergilere bağlı bulunmaktadır. Sarsıntının bu vilayetlerimizdeki vergi geliri tahsilatını da olumsuz etkilemesi kaçınılmazdır. Bölgedeki birtakım büyükşehir belediyelerinin bu yılki bütçe hisselerinin, enflasyona karşın 2022 yılındaki hissesinin altında kalması mümkündür. Bu azalmayı önlemek için teklifte, sarsıntı bölgesiyle hudutlu olarak büyükşehir belediyelerinin vergi gelirleri tahsilatından aldığı hissenin, enflasyonun yüzde 50 seviyesinde gerçekleşebileceği de göz önüne alınarak, evvelki yılın yüzde 150’sinden daha az olamayacağına ait bir düzenlemeye yer verilmektedir. Bölgedeki belediyelerin yapacakları altyapı projeleri için kredi taleplerinin artacağı göz önüne alarak, Vilayetler Bankası’nın sermayesinin, tamamı Hazine’den karşılanacak formda artırılması teklif edilmektedir.”
Teklifteki düzenlemelerden kimileri şöyle:
“Depremde konutu yıkılan ya da ağır ve orta hasar gören vatandaşların tek konutu bedelsiz olarak devlet tarafından yapılacak. Hak sahiplerinden, tek konut için kalıcı konut tesliminde rastgele bir bedel talep edilmeyecek, vatandaşlar tek konut için borçlandırılmayacak. Konut sahiplerine kalıcı konutları yapılıncaya kadar, kiracılara da iki yıl mühletle kira yardımı yapılacak.
Kiracısı olduğu konut ve/veya iş yeri yıkık, acil yıkılacak, ağır hasarlı durumda bulunanlara, borçlandırılarak konut ve/veya iş yeri verilebilir.
Depremden etkilenen bölgede, kırsal yerlerde ve köylerde yıkık, acil yıkılacak, ağır yahut orta hasarlı konut ve ahır sahibi afetzedelere konut, ahır ve ağılları bedelsiz olarak teslim edilecek. Çiftçilere makul bir mühlet, mazot da dahil ziraî girdi dayanağı verilecek. Çiftçilerin Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatiflerine olan ziraî kredi borçları ise silinecek. Tarım toprağı zelzelede kullanılamaz hale gelenlere bedelsiz tarım yeri verilecek.
Depremde konutu yıkılan, acil yıkılacak, ağır yahut orta hasarlı binalarda oturan konut sahiplerinden yeni imar planlarında gösterilen alanlarda müstakil konut inşa ettirmek isteyenlere arsa tahsisi yapılacak.
Güçlendirilebileceği teknik olarak tespit edilen yapılar için hak sahiplerine uygun şartlı ve uzun vadeli finansman takviyesi sağlanacak.
Konutu, iş yeri yıkılan, acil yıkılacak, ağır yahut orta hasarlı hale gelen abonelerin 6 Şubat’a kadarki periyoda ait tahakkuk etmiş fakat tahsil edilmemiş su borçları Hazine ve Maliye Bakanlığı, taşınabilir ve sabit telefon çizgileri ile internet aboneliklerinden kaynaklanan borçları ise Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bütçelerinden karşılanmak üzere silinecek.
İşini ve gelirini kaybettikleri için ödeme gücü kalmayan depremzede vatandaşların kredi kartı ve tüketici kredisi borçlarının anaparasının bakiyesi ile faizinin 100 bin liraya kadar olan kısmı silinecek.
İkameti sarsıntı bölgesinde olan üniversite öğrencilerine burs ve fiyatsız barınma hakkı verilecek.
Deprem bölgesindeki bebekler için ailelerine, bebeğin bir yaşına kadar mama, süt ve bebek bezi dayanağı verilecek.
Depremde yaralanan yahut sakat kalanlara, gereksinim duydukları her türlü protez ve güzelleştirici araçlar bedelsiz sağlanacak.
Deprem bölgesindeki belediyelerin Vilayetler Bankası’na olan borçları terkin edilecek, sarsıntı nedeniyle belediyelerin artacak kredi talebini karşılamak hedefiyle Vilayetler Bankası’nın sermayesi 90 milyar liraya çıkarılacak.”